اخلاق در روابط عمومی
اخلاق در روابط عمومی
مقدمه :
اخلاق ،یک مفهوم عمیق اما آشنابرای همگان است که معنای واحدی برای آن یافت نمی شود که مورد پذیرش عموم واقع شود . اگر چه در تعریف اخلاق، میان دانشمندان اختلاف نظر وجود دارد،لیکن دانشمندان اسلامی در این مطلب اشتراک نظر دارند که "مجموعه صفات روحی و خصوصیات درونی و ملکات باطنی که منشأ و مبدأ افکار وعقاید و گفتار و کردار و رفتار خوب یا بد می باشد، اخلاق نامیده می شود".
اهمیت مقوله «اخلاق» تا حدی است که انجمن جهانی روابط عمومی، سال ۲۰۰۷میلادی را به عنوان «سال اخلاق در روابط عمومی » نامگذاری کرد .این امر نشاندهنده ی اهمیت فوق العاده اخلاق حرفه ای درروابط عمومی است .دراین مقاله درصدد آنیم که به کمک صاحبنظران امور روابط عمومی وارتباطات برخی از اصول اخلاق حرفه ای در روابط عمومی را بیان نماییم .
اخلاق حرفه ای در روابط عمومی :
اخلاق در روابط عمومی می تواند به جلب اعتماد مخاطبان به سازمان ویا عدم اعتماد آنان وبی اعتباری مجموعه منجر شود ،زیرا درمناسبات انسانی ،اخلاق بسیار مهم وتعیین کننده است .اما اخلاق یک کارگزار روابط عمومی چگونه باید باشد تا بتواند درتحقق اهداف شغلی خود موفق گردد.
برای روشن تر شدن بحث ،نظر آقای سید شهاب سید محسنی را از میان یادداشت های ایشان می آوریم :
«نكته ظريفي كه در اين ميان قابل تامل و تعمق است آنكه براستي جايگاه اخلاق در فعاليتها و ماموريتهاي روابطعمومي كجاست؟ و آيا روابط عموميها تا چه ميزان خود را پايبند به معيارها و موازين اخلاقي بويژه درارتباط بامخاطبان ميدانند؟و...
آنچه مسلم است آن كه بين اخلاق به عنوان يك شاخص و معيار انساني با نوع ماهيت و فعاليتهاي روابط عمومي رابطهاي بسيار نزديك و تنگاتنگ وجود دارد. در واقع روابط عمومي بدون اخلاق معنا و مفهوم واقعي خود را نخواهد داشت چرا كه اساس ارتباط و رابطه انساني و پايداري آن بين يك سازمان و مخاطبانش را صداقت و ايجاد اعتماد متقابل تشكيل ميدهد و روابط عمومي چيزي جز اين نيست، به عبارتي ديگر روابط عمومي زماني در مسير صحيح خود حركت ميكند كه در جريان دوسويه ارتباط بين سازمان و مخاطبان مهمترين اصل كه همانا معيارهاي اخلاقي است رابدرستي رعايت نمايدو بارويكرد ديگري مي توان گفت روابط عمومي بدون اخلاق ديگر روابط عمومي نيست، روابطي است كه براساس معيارهاي ديگري چون سودجويي، منفعت طلبي و سازمان محوري بنا نهاده شده است و در اين چرخه ارتباط آنچه به حساب نميآيد، همانا مخاطبان، خواستهها و نيازهاي آنان است. بنابراين يكي از شاخصههاي مهم روابط عمومي مطلوب و كارآمد پايبندي آن به ارزشهاي اخلاقي در تبادلات و ارتباطات با مخاطبان است.»
در حرفه روابط عمومی پنج نوع رابطه اخلاقی وجود دارد که عبارتند از :
۱- وظیفه نسبت به خود
۲-وظیفه نسبت به مخاطب
۳-وظیفه نسبت به کارفرما
۴- وظیفه نسبت به حرفه
۵- وظیفه نسبت به جامعه
بنابراین ، اخلاق روابط عمومی مربوط به یک سطح نیست وبایستی یک مسئول روابط عمومی درهریک از سطوح ۵گانه ی فوق ،ملتزم به رعایت اصول اخلاق حرفه ای باشد تا بتواند به عنوان یک روابط عمومی اخلاقی درجلب نظر مخاطبان موفق گردد .
باید ها ونبایدهای اخلاقی در روابط عمومی :
اخلاق و انتظارات اجتماعي در كلي ترين حالت خــــود شامل چهـــــار ارزش زير مي شود:
1 - صداقت و راستگويي
2 - انصاف و برابري
3 - امانت داري
4 - وفاداري و احساس مسئوليت اجتماعي.
گذشته از مفاهیم اخلاقی یادشده ،می توان به بعضی از باید ها ونبایدهای اخلاقی روابط عمومی به شرح زیر اشاره کرد:
برخی از باید ها ی اخلاقی روابط عمومی :
۱-به رسمیت شناختن حق مردم برای دریافت اخبار واطلاعات درست
۲-احترام به منافع عمومی
۳-صداقت در ارائه اطلاعات
۴- احترام به ارزش ها
۵-احساس تعهد دربرابر اعتماد عمومی
۶- شفافیت (Clarity)
۷-حفظ اسرار مخاطبان
۸-امانتداری
۹-وقت شناسي (Timeliness)
۱۰-اقداماصلاحي(Remedial)
برخی از نباید های اخلاقی روابط عمومی :
۱-دروغ پردازی
۲-برخورد تلافی جویانه
۳-شایعه پراکنی وتکیه بر آن دراطلاع رسانی
۴- بی احترامی به اشخاص
۵-بی احترامی به ارزش ها
۶-قالب کردن نظر خود به دیگران به عنوان نظرات عموم ویا دخیل کردن نظرات شخصی در اطلاع رسانی ها
۷-نداشتن دقت نظر در اطلاع رسانی ودرج وارائه هرگونه اخبار واطلاعات بدون درنظر گرفتن صحت وسقم آن
۸- دخل وتصرف در ارائه مطالب دیگران
۹-سرقت ادبی ( playiarism)
۱۰-بی توجهی به نظم وامنیت عمومی
۱۱-شکستن حریم خصوصی افراد
۱۲-جعل اطلاعات (Disinformation)
معیارهای اخلاقی روابط عمومی -نگاهي به آئين نامه انجمن بين المللي روابط عمومي :
عضو روابط عمومي بايد در رعايت موازين زير تلاش كند:
1) كمك به فراهم ساختن شرايط اخلاقي و فرهنگي تا انسانها را قادر سازد به كمال برسند و از حقوق سلب ناپذيري كه در اعلاميه جهاني حقوق بشر عنوان شده است، بهرهمند شوند.
2) فراهم آوردن الگو و كانالهاي ارتباطي از طريق ترويج آزادانه اطلاعات مهم كه سبب شود هر عضو هر جامعه اي احساس كند كه او آگاه است.
3) به دليل ارتباط ميان حرفه ها و مردم، كار يك عضو روابط عمومي حتي به صورت خصوصي، در چگونگي ارزيابي حرفه به عنوان يك كل ، تاثير دارد.
4) اصول و قوانين اخلاقي اعلاميه جهاني حـقوق بـشـر
(The universal declaration of human rights) را در محدوده وظايف حرفه اي محترم شمارد.
5) توجه به ارزش انسان و حمايت از آن و به رسميت شناختن حقوق انساني.
6)فراهم آوردن زمينههاي اخلاقي، روانشناختي و ذهني به منظور گفتگو به شيوهاي مناسب و به رسميت شناختن حقوق همه گروه ها براي بيان ديدگاه و نظرات آنان.
7) نظارت دائمي بر خود در تمام شرايط و به نحو احسن تا اعتماد كساني را كه با آنها در ارتباط است، جلب كند.
8) انجام كارها در همه شرايط و به نحوي كه علايق خاص همه گروهها (هم علايق سازماني كه در آن خدمت مي كند و هم علايق جامعه مورد نظر) مشمول توجه شود.
9) به انجام رساندن همه وظايف با صداقت و پرهيز از سخناني كه باعث ابهام يا درك نادرست ميشود.
عضو روابط عمومي بايد از موارد زير اجتناب كند:
1) كم اهميت شمردن حقيقت نسبت به ديگر نيازها .
2) انتشار اطلاعاتي كه برمبناي وقايع درست وقابل اثبات بنا نشده اند.
3) شركت در هر اقدام مخاطرهآميز يا اقدامي كه غيراخلاقي و نادرست باشد وبتواند برشأن و منزلت انسان خدشه وارد سازد.
4) به كارگيري هرنوع روش يا تكنيك ”تلافي جويانه“ براي تحريك ناآگاهانه فردي كه قادربه كنترل آزادي خود نيست. (این بخش به نقل از مقاله آقای علیرضا مزین ،خبرگزاری فارس ،۲۶/۲/۸۸)
نتیجه :
بنابراین ، پایبندی به اخلاق نیک باعث سعادتمندی انسان درزندگی می شود واین امر درهمه ی امور نتیجه ی بسیار خوبی عاید فرد وجامعه می کند . درروابط عمومی نیز به دلیل اینکه بیشتر جنبه برخورد بادیگران وجلب اعتماد وبرطرف کردن سوءتفاهمات مطرح است ومسئول روابط عمومی به ناچار باید با انواع سلائق وشخصیت ها برخورد کند ،نقش اخلاق در روابط عمومی درپیشرفت ویاعدم موفقیت سازمان ومجموعه کاری بسیار بااهمیت است و باید به اخلاق حرفه ای روابط عمومی متعهد وملتزم بود تا اعتماد عمومی که بسترساز فعالیت روابط عمومی هاست حاصل گردد.
منابع :
۱-http://www.pasokhgoo.ir/fa/node/991(مرکز ملی پاسخگویی به سئوالات دینی )
۲-روابط عمومي و ارزش ها،دكتر عليرضا اعرافي،رييس پژوهشگاه حوزه و دانشگاه ،کارگزار روابط عمومی ۸/۸/۸۶-http://www.auypr.ir/newsvije.php?ne_id=22
۳-ماهنامه علمی -آموزشی درزمینه مدیریت «تدبیر»-شماره ۱۳۵-مرداد۱۳۸۲-مقاله مهرانگيز يقين لو، فرانك جواهردشتي و مريم خليلي عراقي(قسمت اول )
ماهنامه علمی -آموزشی درزمینه مدیریت «تدبیر»-شماره ۱۳۶-شهریور ۱۳۸۲-مقاله مهرانگيز يقين لو، فرانك جواهردشتي و مريم خليلي عراقي(قسمت دوم )
۴-مقاله مورخه ۱۰/۳/۸۸ -آقای علیرضا مزین -موسسه تبیان
۵-مقاله علیرضا مزین ،خبرگزاری فارس ،۲۶/۲/۸۸
۶- روابط عمومی درقرن ۲۱ -علی غلامیان / http://ravabetmodern.blogfa.com